La mirada del mendigo

1 julio 2015

Eu chorar, chorei

Filed under: Música — Mendigo @ 15:56

Contaba o outro día que viña de coñecer, burro de min porque xa ten unha chea de anos ás costas, a Acetre, o grupo de folk bilingüe, como eles mesmos descríbense, de Olivença.

Pois estes días atrás estiven a disfrutar coa súa música cando, para a miña sorpresa, afociñei cun corte do seu disco “Dehesario” de nome curioso. ¿Mãe Bruxa? Cando o lin, díxenme…isto non será…e premei nel ás présas.

Jajajajaja, claro, sí que é, claro que é!!! A versión raiana do himno oficial da Galiça festeira, banda sonora obrigada para ir de troula, que na súa versión canónica soa así:

Eu xa non podo escoitala sen imaxinarme a esta rapaza de pelos de cor mutante, adorable paiasa e enorme gaiteira.

Outra das versións oficiais, a de Uxía Senlle:

De súpeto, invadíume unha fonda tristura o decatarme de como unha cultura, o perder o sostén e lexitimidade no momento no que Galicia perdeu a sua autonomía política en benefizo da coroa de Castela, tivo que seguir fluíndo baixo terra durante un traxecto de séculos por debaixo dun karst chamado España, para logo emerxer en surxencias insospeitadas noutro lugar e noutro tempo. Por exemplo, a sorpresa de hoxe, de atopar unha fonte daquela auga nunha vila do que hoxe é a provincia de Badajoz.

Cando desapareza esa lingua que xurdíu o descomponerse o latín vulgar co fermento dunhas linguas indíxenas preindoeuropeas é céltigas faladas no recuncho noroccidental da Península, pervivirá, coma nós, no seu fillo, o portugués (de feito, penso que o orixinal desta canción é o da versión de Acetre, excepto quizáis as estrofas de Elvas; a lo menos ten máis sentido preguntarlle ó lenço, que a Lourenzo, se estiveches chorando).

Se alguén se sorprende da posibilidade, certa, de que o galego desapareza, só ten que botar unha ollada ás estadísticas. Defínese Galiza como a terra na que a cultura galega é maioritaria, polo tanto podemos afirmar que a Comunidade Autónoma de Galicia no seu conxunto, deixou de ser galega o ano pasado.

Sen un Estado galego que lle dea respaldo, o galego pasará a ser unha lingua morta en duas ou tres xeracións. De feito, unha vez que se rompa a cadea de transmisión nunha xeración, xa é irrecuperable, aínda que queden galegofalantes. Podemos resumir a cuestión coa paráfrase… Independencia ou morte (do galego é, con él, ó dereito a chamarnos galegos).

O único xeito de salvar o galego e que Galiza seguise dentro de España é chegando a un acordo para que só o galego sexa oficial na Galiza e que todos os medios de comunicación (cadeas de televisión, de radio, xornáis…) teñan por obriga que empregar o galego. Isto non o vai a aceptar ningún goberno español, nin de dereitas nin de esquerdas, porque antes que de esquerdas son españóis (como demostrouse na II República e o agreste percorrido do noso estatuto de autonomía, que non chegou a ser votado polo golpe feixista). Sen esa reversión do proceso de aculturación promovido durante séculos e reforzado durante as dictaduras militares de Primo e Franco, se deixamos as cousas estar e abandoamos ó enfermo, este morrerá de seguro. O galego está envelenado polo estigma de ser unha lingua de aldea, de pobres, de iñorantes; está ben para falarlle ás vacas, pero non para facer ciencia, para escribir poesía, para cantala e gozar dela con orgullo. Sen extraer esa ponzoña que inxectou o Estado español para promover a homoxeneización cultural nos seus dominios o galego, sinxelamente, non ten futuro.

O galego foi a lingua do pobo cando o castelán era a lingua do poder. O galego ten que ser tamén a lingua do poder, para que siga a ser a lingua do pobo, ou deixar de ser (para ledicia de moita xente que naceu nesta terra e aborrecen dela).

+

E despois desta inútil perorata, sigo con outras versións do mesmo cantar. Ésta de Leilía, cunha alteración da letra máis reinvindicativa :

+

Ou en clave medieval, por un grupo ¡checo!, Braagas (composto por xente do antigo Psalteria):

+

Ou cantado por un húngaro con gheada e seseo ¿¡¿¡WTF!?!?!:

+

Ou por uns raparigos indios, nun colexio mantido por unha asociación de Cangas.

Ó final, van respeitar a cultura galega, e mesmo falar galego, nos cornos da Lúa, agás nesta terra.

+

Ou esta do casi descoñecido fillo dun galego da diáspora, de Vilalba.

Cantada cun acento brasileiro, sobre todo nas “des”, máis cunha “xe” galega. ¡Menuda empanada!

+

A segunda parte é unha case irrecoñecible…

11 comentarios »

  1. co proceso de aculturalizacion e asimilacion sistematica en duas xeracions rematouse. como a velocidade amosase andando. a falalo. por imitacion si fora a lingua dos lideres de opinion outro galo cantaria.

    Comentario por Ramon — 2 julio 2015 @ 7:44 | Responder

    • Que é a vantaxe que tivo o catalán, que a burguesía catalana seguíu falandoo.

      Todo o que faga un rico, vai haber un magote de pailáns que van ir a imitalo. Que o rico xoga o golf? Xa os tes cos paos facendo o parvo. Que o rico ten un yate? Eles mercan un barquiño para asemellarse a unha clase á que debecen por pertencer pero que lles queda moi lonxe.

      E logo, os medios. Ti date de conta que, dende vai anos, perdemos contacto directo (eu fáloche verbalmente, por carta ou agora por internet) para relacionarnos de xeito monodireccional cos medios de comunicación (eles falan e ti calas, é de parvos falarlle a un aparello de TV que non escoita). Boa parte de comunicación, entón, sustituíuse por estes aparellos. E foron o vehículo máis importante de introducción do castelán no eido rural. Foron os mestres de xente que antes sempre falaba en galego, e pasou a…falar en gastrapo. Para salvar o galego, o tema da TV e da radio é clave. Con república galega pero se siguen emitindo en castelán, non hai nada que facer.

      Pola outra banda, ninguén fixo tanto por manter a transmisión do galego as novas xeracións, ningún político, ningún académico, como…shongoku (ou como raios se escriba). Os nenos tiñan un heroe que falaba en galego, un modelo.

      E logo quedan os xornáis,mais non son tan importantes porque, ó cabo…cada vez menos xente os le (a lo menos en papel). Pero manda nabo que a voz de Galicia sexa unha voz…castelá!!! Iso é algo que me chamou sempre moito a atención.Pero recibe subvencións porque ten unha versión en internet en galego, cun traductor automático. Isto xa é moca…

      Comentario por Mendigo — 2 julio 2015 @ 10:21 | Responder

      • Sen dúbida xustamente nunha rexión con língua propia é onde me parece máis importante unha boa televisión pública, que divulgue o idioma sen que te des conta. Nese sentido foi todo un acerto que no seu momento as autonómicas se xuntaran pra botar Bola de Dragón (e outros éxitos que encantaban ós rapaces, máis recentemente Sinchan por exemplo) doblada ás respectivas línguas. Non hai maior verdade que a que comentas: foi seguramente unha das ferramentas máis efectivas pra que todo dios soupera o que era unha miñoca, o que era esnaquizar, ou o que era estar esfameado. A min paréceme que é básico tratar de emitir o que máis lle interesa á xente no teu idioma, que non te preocupes que a xente o vai ver. Niso a TV3 o fai moi ben, pois adoita ter cousas punteiras, como a Fórmula 1 e cousas así. Pero claro, están a outro nivel.

        Por outra banda… Onde carallo atopas este tipo de cousas!? A verdade é que ata me emociona ver unha parte tan típica e propia da nosa cultura interpretada por outras culturas tan diversas. Abraiante.

        Comentario por wenmusic — 2 julio 2015 @ 18:20 | Responder

        • É certo, Sinchán!

          Soa a chouta, pero eu afirmo totalmente en serio que Shongoku y Sinchán fixeron máis polo futuro do galego que toda a Academia Galega xunta. Normalizaron a lingua, porque o normal é que un rapaz dunha terra con lingua de seu, fale nela a cotío e non a vexa como un elemento estrano, unha cousa vella e de vellos, como unha roca ou o rodicio dun muíño.

          En canto o de atopar…non ten tanto misterio, tronk! Atopar a Acetre, a culpa é miña de non coñecelos antes, porque resulta que son moi coñecidos (neses entornos folkys), e xa ten máis anos que a tarara. Gústame ese tipo de música, así que é raro que se colaran por debaixo do radar porque son moi bos. Miña culpa

          Logo, o resto…bueno, as versións de Cristina Pato e Uxía xa as coñecía (e ti tamén😉 ), de feito quería atopar mellores vídeos, pero…

          A de Lelía, pois iso, de cando o Prestige. As tipiñas checas xa as coñecía, porque tocan moita música da península, sobre todo sefardí (e tamén teño moito interese pola música medieval). E, claro, tamén a Manu Chao e Carlos Núñez. E ó húngaro sí que me soaba pero doutras cousas, non sabía que a tiña cantado, atopeina de casualidade na barra lateral do YouTube (que é un xeito marabilioso de perder o tempo😀 ), o mesmo que as raparigas indias.

          A cousa é que quixera saber, ó final, cal é a orixe desa canción. Escoitar a versión portuguesa, xa, descolocoume. Unha letra nunha agulla…non me cadra. Nunha alferga (didel, en portugués), pouco se pode escrever, pero nunha agulla… Mais, pola outra banda, o do lenço ten moito máis sentido que o de Lourenzo! Por iso digo que as estrofas de Elvas (onde aparece a agulla) non é unha pista, porque é a particularización dunha canción, como pode ser o de “Ai Sálvora, ai San Vicente, as nenas bonitas hainas en….Mourente, Ourense…” cada cal cambia o final según lle peta.

          Poida que sexa unha canción moi coñecida (na Galicia de certo que o é) e antiga que foi mudando e perdendo o sentido co tempo, perdendo e engadindo estrofas…e xogamos con ela a ambos lados do Miño coma nun partido de ténis. Non atopei nada e non quero aventurar explicacións, pero poida que veña do tempo en que falabamos unha mesma lingua e, logo, o galego deixou de chamar lenço para chamarlle pano, co que non entendía esa parte e xerou o de Lorenzo para manter a rima.

          Por certo, notaches o fortísimo acento desas rapazas? Non é portugués normativo. O estaren fora de Portugal, mantiveron a súa variante de portugués, que dentro das fronteiras sufríu a normalización. Por exemplo, non din agulha senón agulhe, rue, bruxe… E con dizem, pronuncian dizim. É curiosísimo, eu as penas entendía algo. A min pérdenme estas cousas, é fantástico! E logo, un pouco máis ó norte, en Cáceres, tes o castúo, que é un dialecto do asturleonés. E aínda máis arriba, na raia do Douro, o Mirandés (que agora empezan a protexelo, como os franceses, agora que xa non é perigoso porque está case morto).

          Comentario por Mendigo — 3 julio 2015 @ 0:56 | Responder

          • Ah, xa che ìa dicir que non lles entendìa un carallo…😀

            Comentario por wenmusic — 3 julio 2015 @ 8:43 | Responder

            • Sí, nin que fosen de Neghreira…

              XDDDDDDDDDDDDDDDDDDD

              Comentario por Mendigo — 3 julio 2015 @ 12:23 | Responder

  2. Interesante ártico e boa recopilación das distintas versións. Bótase de menos estoutra:

    Apertas

    Comentario por A Voz de Vilalba — 3 julio 2015 @ 6:03 | Responder

    • Eu temía que abrisen a boca, estilo Astarot. Mais non…é instrumental e…son caralludos estos tipos! A min gustoume moitísimo a adaptación, e incluso o vídeo, con esceas de Fritz Lang. Seguin a túa canle no Youtube e cheguei a unha adaptación dunha das cantigas de Alfonso X…e soa ben, qué hostias!

      Veña, que a escoite máis xente.

      E iso da “Banda íntima de…”, de que van? Semella un nome sacado dun pesadelo de Antón Reixa, polo menos. XDDDDDDDDDD

      Comentario por Mendigo — 3 julio 2015 @ 12:00 | Responder

      • O nome din que o colleron dunha novela de Paul Auster, quen (segundo eles comentan) de non ter nacido en Nova York, sería galego. Outro tema que mola moito é una versión “ramoniana” do himno galego. Aí queda e parabens polo blog:

        Comentario por A Voz de Vilalba — 3 julio 2015 @ 12:16 | Responder

  3. Y ¿que no muere Mendigo? Tu última entrada me trajo aquí de nuevo. También se mueren los filandones de mis montañas y sus dulzainas. Y sus hogares y sus madres añosas y sabias. Soledad de cabo del mundo. Solo volver a casa puede curarla.
    Amor

    Comentario por Amor — 23 enero 2016 @ 6:51 | Responder

    • Muy buenas, Amor.

      Es cierto, los seres vivos morimos, tú, yo y el resto de seres. Y es necesario que así sea. Pero así como en la Naturaleza los individuos mueren, pero las especies permanecen, evolucionan… lo mismo pasa con las culturas. Una cultura no tiene por qué morir; evidentemente, no se puede esperar que permanezca estática, pues como las especies se deben adaptar al entorno.

      Cuando una especie acaba, no decimos que muere, sino que se extingue. O que la extinguimos, pues somos los seres humanos los responsables de la extinción masiva que estamos viviendo (somos peor que un meteorito). Y con las culturas, otro tanto. Las culturas no mueren, se extinguen, o más bien las extinguen. Por qué de las culturas peninsulares, puedo estar seguro que, además del castellano, la única lengua que tiene asegurada la perpetuación es el portugués? Porque cuenta con el respaldo del Estado (en realidad, de varios). Si quieres vivir en la franja occidental de la Península, debes conocer esa lengua, que es la lengua vehicular para la enseñanza, la justicia, el comercio…

      Yo constato que, sin el respaldo administrativo de un Estado, el resto de las culturas ajenas al castellano (¡y yo soy, antes que nada, castellano!) van a desaparecer. Bueno, de hecho muchas se puede decir que están ya en fase terminal, el aragonés y el asturleonés en sus variantes (y con filandón me das la pista para ubicarte😉 ).

      Pero ocurre algo muy curioso, ahora que también mencionas a la dulzaina. Hemos vivido un proceso de diglosia en la que la cultura castellana ha desplazado a las demás hasta imponerse. Sin embargo, paradógicamente, la que más ha perdido es la misma cultura castellana. La lengua que ha fijado la RAE es un castellano pobre, mutilado, sin gracia. Una especie de castellano koiné que se hablaba en Madriz, triste reflejo de la lengua viva que se habla en los pueblos de Castilla. El acervo cultural castellano (musical, gastronómico, tradición literaria oral…) ha sido curiosamente el más abandonado. Es un movimiento curioso: el fascismo lo aupó a modelo para construir España, un engendro amorfo. Y Castilla perdió su esencia para adoptar ese trampantojo de sí misma, dejaron de ser castellanos para devenir españoles, que es como no decir nada.

      Por cierto, respecto a lo de volver a casa… dichosa tú que la tienes.

      Yo soy madrileño, y nunca consideré a esa extensión de materia muerta mi patria. Yo no tengo casa a la que volver, siempre he sido un extranjero. Lo cual ayuda a, por otra parte, no sentirme ajeno de ningún lugar que visito… tengo por patria a la tierra toda, aunque me cuesta reconocer compatriotas.

      Unha aperta!

      Comentario por Mendigo — 23 enero 2016 @ 12:37 | Responder


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Responder

Introduce tus datos o haz clic en un icono para iniciar sesión:

Logo de WordPress.com

Estás comentando usando tu cuenta de WordPress.com. Cerrar sesión / Cambiar )

Imagen de Twitter

Estás comentando usando tu cuenta de Twitter. Cerrar sesión / Cambiar )

Foto de Facebook

Estás comentando usando tu cuenta de Facebook. Cerrar sesión / Cambiar )

Google+ photo

Estás comentando usando tu cuenta de Google+. Cerrar sesión / Cambiar )

Conectando a %s

Blog de WordPress.com.

A %d blogueros les gusta esto: